Ομιλία Αντωνίου Κουνάδη Ομ. Καθηγητού ΕΜΠ Πρώην Προέδρου Ακαδημίας Αθηνών Δια τήν Ελληνική Γλώσσα.Φωτεινή Γραμμή

 

 

 

Με αφορμή την ομόφωνη απόφαση της UNESCO

να καθιερωθεί η 9^η Φεβρουαρίου

ως Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσης.

 

Βουλή των Ελλήνων 18.2.2026

 

 

Φωτεινή Γραμμή  17.4.2026

 

 

Εἶναι γνωστή, σταθερή καὶ παγία ἡ ἐρευνητικὴ δραστηριότης τοῦ πρώην Προέδρου τῆς  Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν,  ὁμοτίμου Καθηγητοῦ τοῦ Ε.Μ.Π. Ἐξοχωτάτου κ. Ἀντωνίου Κουνάδη περὶ τὴν Ἑλληνικὴ Γλῶσσα.

 Εἰς τὸ Περιοδικόν μας «Φωτεινὴ Γραμμή» ἔχομε ἐπανειλημμένως δημοσιεύσει μελέτες, ὁμιλίες, ἄρθρα του.

 Σήμερον εἶναι μεγάλη τιμὴ δι’ ἐμᾶς νὰ μᾶς ἐμπιστεύεται τὴν πρώτην δημοσίευσιν τῆς συνημμένης αὐτῆς Ὁμιλίας του εἰς τὴν Ἱστοσελίδα μας «Φωτεινὴ Γραμμή».

  Μὲ τὸν κ. Καθηγητὴν μᾶς συνδέει φιλία πολλῶν δεκαετιῶν καὶ μακροχρόνια ἐποικοδομητικὴ συνεργασία.

 Εὐχόμεθα ὁλοψύχως νὰ συνεχίζῃ σπουδαιότατον ἔργον του μὲ  Ὑγεία καὶ Δύναμιν.

 

 

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Ἀπὸ τὴν ἐκδήλωσιν τῆς Πανελλήνιας Ἑνώσεως Θεολόγων (Π.Ε.Θ), Πολεμικὸ Μουσεῖο 3.11.2018.

Ὁ π. Πρόεδρος τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν κ. Ἀντώνιος Κουνάδης καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Π.Ε.Θ. Καθηγητὴς Θεολογικῆς Σχολῆς Α.Π.Θ. κ. Ἡρακλὴς Ρεράκης.

 

  

Ἵδρυμα Προασπίσεως Ἠθικῶν καὶ Πνευματικῶν Ἀξιῶν

Σωματεῖον «Οἱ Φίλοι τοῦ Τάματος τοῦ Ἔθνους»

Διορθόδοξος Σύνδεσμος «Ὁ Ἀπόστολος Παῦλος»

 

https://www.fotgrammi.gr/ελληνική-γλώσσα/ομιλία-αντωνίου-κουνάδη-ομ-καθηγητού/

                                      ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ (18/2/2026, ΩΡΑ 10.00 Π.Μ.)

 

 Κύριε Πρόεδρε, Κύριοι Ὑπουργοί, Κύριε Πρόεδρε τῆς Διαρκοῦς  Ἐπιτροπῆς  Μορφωτικῶν Ὑποθέσεων τῆς Βουλῆς, Κύριε Πρόεδρε τῆς Μόνιμης Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς  Διασπορᾶς, Κύριοι Βουλευτές, Ἐκλεκτοί Προσκεκλημένοι,

 

   Ἐν πρώτοις, Κύριε Πρόεδρε, θέλω νά εὐχαριστήσω τόν Πρόεδρο τῆς Βουλῆς κ. Κακλαμάνη γιά τήν τιμητική πρόσκληση. Ἀποτελεῖ γιά μένα ἰδιαίτερη  χαρά καί τιμή νά χαιρετίσω τή συνδιοργανούμενη ἀπό δύο κορυφαία θεσμικά Ὄργανα σημερινή ἐκδήλωση, ἀφιερωμένη τήν Ἑλληνική Γλῶσσα, ἀρρήκτως συνδεδεμένη μέ τήν ταυτότητα, συνέχεια, ἐπιβίωση καί προοπτική τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἐκδήλωση πού γίνεται μέ ἀφορμή τήν ὁμόφωνη ἀπόφαση τῆς UNESCO νά ἑορτάζεται ἀπό ἐφέτος καί κάθε χρόνο, ἡ 9η Φεβρουαρίου ὡς Παγκόσμια Ἡμέρα τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας, σέ ἀναγνώριση τῆς ἀρχαιότητας, διαχρονίας, δομῆς, σαφήνειας καί λοιπῶν προτερημάτων τῆς Ἑλληνικῆς Γλώσσας πού χαρακτηρίζουν τήν “μοναδικότητα της”, ὡς ἀντικείμενο συνεχιζόμενης μελέτης καί θαυμασμοῦ! Ἰδιαίτερα ὑψηλή διάκριση γιά τή Χώρα μας πού ἐπετεύχθη χάρις στίς ἄοκνες, πολυετεῖς καί μεθοδικές προσπάθειες τοῦ Μονίμου Ἀντιπροσώπου μας  στήν UNESCO καί πρώην Ὑπουργοῦ, Γ. Κουμουτσάκου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος παντός ἐπαίνου.

 

Κυρίες καί Κύριοι,

    Ἡ διαφύλαξη τῆς Γλώσσας μας εἶναι Ὑπόθεση ὅλων μας μέ διάφορο βαθμό εὐθύνης γιά τόν καθένα μας. Βεβαίως καί τοῦ ὁμιλοῦντος, ὡς πανεπιστημιακοῦ διδασκάλου θετικῶν ἐπιστημῶν γιά 50 καί πλέον χρόνια, ὅπου εἶχα τήν εὐκαιρία νά διαπιστώσω τήν ἀδυναμία σωστῆς ἐκφορᾶς λόγου τῶν μαθητῶν μου, ἡ ὁποία σήμερα ἔχει  φτάσει σέ ἀπίστευτα χαμηλό σημεῖο λεξιπενίας  μέ τά greeklish, τούς σολοικισμούς καί βαρβαρισμούς, πού ἀκοῦμε ἀκόμη καί ἀπό τά ΜΜΕ, τήν κακοποίηση τῆς Ἑλληνικῆς, τήν αὐξανόμενη χρήση ξένων ὅρων ἀλλά καί ἰδιαίτερα ξένων ἐπιγραφῶν, κατάφωρα παράνομη κ.λπ.

    Ἔχοντας  μακράν ἐνασχόληση μέ τή γλώσσα μας, μέ πυκνή ἀρθρογραφία στόν Τύπο, πληθώρα ὁμιλιῶν μου ἐντός καί ἐκτός τῆς Ἑλλάδος, ἀλλά καί Δημόσιες Ἀνακοινώσεις μου καί Διακηρύξεις στήν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν,  στή σημερινή ἐκδήλωση, λόγῳ περιορισμένου χρόνου, θά ἀναφερθῶ  στό ἐξόχως ἐνδιαφέρον  καί πολυσυζητημένο θέμα τῆς Προέλευσης καί τῆς Ἡλικίας τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου, παρουσιάζοντας συνοπτικά νέα εὑρήματα, βάσει τῆς πρόσφατης βιβλιογραφίας, περιλαμβανόμενα (σέ μεγάλο βαθμό) στά μόλις  ἐκδοθέντα Πρακτικά τῆς Ἀκαδημίας  Ἀθηνῶν τῆς Πανηγυρικῆς Συνεδρίασης 6/5/2025, ἑορτασμοῦ τοῦ τριπλοῦ  Ἰωβηλαίου μου: 75 χρόνια στόν Ἀθλητισμό, 50 στό ΕΜΠ, 25 στήν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν καί ἰδιαίτερα στή δράση μου ὡς Ἀκαδημαϊκοῦ καί  Προέδρου αὐτῆς.

 Μία πρώτη διεπιστημονική προσέγγιση (γιά τήν προέλευση καί τήν ἡλικία τοῦ ἀλφαβήτου) ἐκτίθεται στήν ὁ μ ι λ ί α μου “ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ  ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ: ΠΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΠΤΗΣ” στήν Ἀκαδημία Ἀθηνῶν (συνεδρία 15.1.2019) μέ τήν ἐπίκληση αὐθεντικῶν γνωμῶν κορυφαίων εἰδικῶν, ἱστορικῶν πηγῶν καί ἀνασκαφικῶν εὑρημάτων, συναφῶν ἐπιστημονικῶν ἐξελίξεων,  περιλαμβανομένης (γιά πρώτη φορά) τῆς ἀνθρώπινης Ἀρχαιογενετικῆς (aDNA) καί τῆς πληθυσμικῆς γενετικῆς, καθώς καί τῆς τότε σχετικῆς βιβλιογραφίας.

    Ἀπό τά ὡς ἄνω Πρακτικά τῆς Ἀκαδημίας (6.5.2025), βάσει  ἀνασκαφικῶν εὑρημάτων στή Θήρα τοῦ ἐπιφανοῦς Γερμανοῦ ἐπιγραφικοῦ βαρώνου Φρειδερίκου Χίλλερ φόν Γκέρτρινγκεν (σχετικῶν μέ λείψανα Καδμείων καί Μινύων) καί μετέπειτα τοῦ Καθηγητοῦ Ἀρχαιολογίας Ἀνδρέα Βλαχόπουλου (γιά τήν ὕπαρξη Μηκυναϊκοῦ πληθυσμοῦ τό 1200 π.Χ.)  στόν Μονόλιθο Θήρας, φ α ί ν ε τ α ι  ὅτι ὑπῆρχε ἀλφαβητική γραφή στή Θήρα, πρό τοῦ 12ου αἰ. π. Χ.,  ὅπως ἐπιβεβαιώνει  τό χωρίο τοῦ Ἡροδότου (Ἡρόδ. 5.58, 59) ὅτι: “Ὁ Κάδμος ἔφερε ἀπό τή Φοινίκη τό παλαιό Ἑλληνικό ἀλφάβητο τῶν 16 γραμμάτων, ἀπ’ ὅπου ὀνομάσθηκαν Καδμήϊα ἤ Φοινικήϊα. Αὐτά ἀργότερα αὐξήθηκαν μέ τήν προσθήκη ἄλλων 8 γραμμάτων, τῶν ἐπονομαζομένων Ἰωνικῶν ἡ, ω, θ, φ, ζ, χ, ξ, ψ” (βλ. λῆμμα Κάδμος στό Λεξικό Liddell Scott, ὡς καί τό  Λεξικό τῆς ἀρχαίας Ἑλληνικῆς τοῦ Καθηγητοῦ τῆς ἀρχαίας φιλολογίας καί Ἀκαδημαϊκοῦ Ἰωάννη Σταματάκου).

    Ἀξιοσημείωτη εἶναι, ἐπίσης, ἡ μαρτυρία τοῦ Ἡροδότου, ὁ ὁποῖος ἐπισκεφθείς τόν ναό τοῦ Ἰσμηνίου Ἀπόλλωνος στή Θήβα, διαπίστωσε ἰδίοις ὄμμασι Καδμήϊα γράμματα, χαραγμένα σέ τρεῖς τρίποδες πού εἶχαν μεγάλη ὁμοιότητα μέ τά Ἰωνικά. Ἀξίζει νά τονισθεῖ ὅτι ὁ Κάδμος πρίν ἀπό τή Θήβα ἐπεσκέφθη τή Θήρα (Ἡρόδ. 147.1-148), πού τότε λεγόταν  Καλλίστη καί ὕστερα τή Θήβα περί τό 1420 π.Χ..

    Καί ἔρχομαι τώρα σέ νέες ξένες πηγές πού βεβαιώνουν καί ἐνισχύουν τά προαναφερθέντα.

    Ξένες (νέες) πηγές χρονολόγησης Ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου

 Τήν ἀρχαιότητα τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου πρό τοῦ 8ου αἱ. π.Χ.  (ἀλφαβητική ἐπιγραφή στήν Οἰνοχόη Διπύλου) ἀμφισβήτησε ἔντονα ὁ Ἀμερικανός ἱστορικός κλασσικῶν τεχνῶν καί ἀρχαιολογίας Δρ. Rhys Carpenter μέ ἄρθρο του, τό 1933, στό περιοδικό Amer. J. of Archeology. Παρά δέ τή σφοδρή κριτική πού τοῦ ἀσκήθηκε ἀπό τόν Ἀμερικανό Καθηγητή κλασσικῶν σπουδῶν B. L. Ullman, μέ ἄρθρο του τό 1934 στό ἴδιο περιοδικό, ἡ ἄποψη Carpenter ἐπηρέασε γιά κάποιες δεκαετίες ἀρκετούς ἐρευνητές ἀλλά μέ φθίνουσα πορεία, διότι ἀπό τό 1980 ἐμφανίζεται ἡ ἀντίθετη ἄποψη.

 Τήν ὕπαρξη Ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου (πρό τοῦ 11ου αἰ. π.Χ.) ὑποστηρίζουν μέ ἰσχυρά ἐπιχειρήματα μέσω ἄρθρων τους σέ ἔγκριτα διεθνῆ περιοδικά, ὁ Ἀμερικανός Καθηγητής (Ἑβραϊκῆς καί Ἀνατολικῶν Γλωσσῶν) στό Πανεπιστήμιο Harvard, F.M. Cross (BASOR, 1980), ὁ Ὀλλανδός Καθηγητής Γλωσσολογίας C. Ruijgh (1995, 1997, 1998, 2011), Ὁ Ἑβραῖος ἐπιγραφικός καί παλαιογράφος, Καθηγητής Ἀρχαιολογίας καί Γλωσσολογίας J. Naveh (1982, 1987, 1991, 1997, 2005), καθώς καί ἄλλοι ἐρευνητές ἀναφερόμενοι στήν ἐκτεταμένη ἐπισκόπηση τῆς Ὀλλανδέζας ἐρευνήτριας στό Πανεπιστήμιο Leiden Δρός W. Waal, μέ ἄρθρο τῆς τό 2018.

 

    Μέ νεότερο ἄρθρο της ἡ Δρ. W. Waal, τo 2022, μέ τίτλο “Ἡ Ἀποδόμηση τοῦ Φοινικικοῦ Μύθου…” ( J.H.S., v. 142, pp. 219-254, 2022) πού ἀναδημοσιεύθηκε τό 2023 στίς ἐκδόσεις Cambridge University Press, ἐρειδόμενο ἐπί ἐνδελεχοῦς ἐπισκοπήσεως 130 συναφῶν ἐργασιῶν,  ΑΜΦΙΣΒΗΤΕΙΤΑΙ ἡ ὑποτιθέμενη ὡς ΚΡΑΤΟΥΣΑ ἄποψη: ὅτι οἱ Ἕλληνες πῆραν τό ἀλφάβητο ἀπό τούς Φοίνικες, διότι ἡ κατά τόν Ἡρόδοτο ἔκφραση “Φοινικήϊα Γράμματα” (βλ. Ἡρόδ.. 5.58, 59) ἀναφέρεται στόν τόπο προέλευσης, τήν Φοινίκη, στήν ὁποίαν ἀπό τό 3.000 π.Χ. καί ἰδιαίτερά τό 1.800 π.Χ.  κατοικοῦσαν κυρίως  Πελασγοί καί αὐτόχθονες Χαναανίτες. Σχετική εἶναι καί ἡ (πρός ἐμένα) ἐπιστολή, 9.7.2025, τῆς Δρος W. Waal: “ Ἐκτιμῶ τήν πρότασή σας ὅτι ὁ Κάδμος θά εἶχε εἰσαγάγει μία παλαιότερη παραλλαγή τοῦ ἀλφαβήτου περί τό 1420 π.Χ. καί θά τό ἔχω ὑπόψη μου”. Μέ νεότερη ἐπιστολή τῆς (5.8.2025) μοῦ ἐγνώρισε: “  Συμφωνῶ πλήρως ὅτι τό Ἑλληνικό ἀλφάβητο πρέπει νά εἶναι πολύ παλαιότερο ἀπό ὅτι σήμερα θεωρεῖται, καί βεβαίως δέν θά ἀπέκλεια τήν συνύπαρξή  του μέ τή γραμμική Β, χρησιμοποιούμενη στήν Ἑλλάδα  κατά τή διάρκεια τοῦ τέλους τῆς ὕστερης ἐποχῆς τοῦ χαλκοῦ”. Συνεπῶς, τό ἀλφάβητο δέν ἦταν ἐπινόηση ἑνός Σημιτικοῦ φύλου πού ὀνομάσθηκαν Φοίνικες, ἀφοῦ αὐτοί, ὡς γνωστόν, ἐγκαταστάθηκαν στή Φοινίκη περί τό 1.100 π.Χ., δηλαδή μετά τήν ἐμφάνιση (κατά τά ἀνωτέρω) τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου, ἀναμειχθέντες μέ τούς Πελασγούς καί Χαναανίτες. Ἐνδεικτική εἶναι, ἐν προκειμένῳ, ἡ πρόσφατη δημοσίευση, τό 2025, στό ἔγκριτο περιοδικό Nature (v. 643, pp 139-147, Apr. 2025) ἡ ὁποία, μέ βάση γενετικό ὑλικό, aDNA 210 σκελετῶν ἀπό Φοινικικούς ἀρχαιολογικούς χώρους (Μέσης Ἀνατολῆς, Εὐρώπης, Βόρειας Ἀφρικῆς), καταλήγει στό συμπέρασμα (σύμφωνα μέ τά προρρηθέντα) ὅτι οἱ τότε Φοίνικες ἦταν ἑλληνικῆς καταγωγῆς!

   Ὡς ἐκ τούτου, ἡ ὑποτιθέμενη ἄποψη ὅτι δῆθεν  τό Ἑλληνικό ἀλφάβητο στηρίχθηκε στό Φοινικικό συλλαβάριο καί ὄχι στή γραμμική Β εἶναι ἐσφαλμένη, ἀφοῦ ἡ προέλευση (τοῦ Ἑλληνικοῦ  Ἀλφαβήτου) ἀνάγεται σέ χρόνο προγενέστερο τῆς ἐμφάνισης τῶν (κατά τά ἀνωτέρω) κληθέντων “Φοινίκων” στήν ὁμώνυμη περιοχή. Τό Φοινικικό ἦταν ἕνα συμφωνογραφικό σύστημα γραφῆς, δέν ἦταν ἀλφάβητο ἐφόσον δέν περιεῖχε φωνήεντα, τά ὁποῖα κατά γενική ὁμολογία εἰσήγαγαν οἱ Ἕλληνες, σύμφωνα καί μέ τήν Καθηγήτρια γλωσσολογίας στό Πανεπιστήμιο Cambridge Philippa M. Steele (βλ. “Πρώιμα Ἑλληνικά Ἀλφάβητα”, Ἔκδ. Oxbow 2020). Ἀλλά καί κατά τούς Ventris καί  Chadwick ἡ ἑλληνική γραμμική Β εἶναι ὁ πρόγονος  τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου.

       Χαρακτηριστική εἶναι, ἐπίσης, ἡ ἀπορία πού ἐξέφρασε ὁ M. Ventris σέ ραδιοφωνική ἐκπομπή στό BBC (Μάιος 1956) γιά τό πῶς  χάθηκε ξαφνικά ἡ γνώση τῆς γραφῆς περί τό 1.200 π.Χ. (μέ τήν πτώση τῆς Πύλου), διερωτώμενος, στή συνέχεια, ἄν πράγματι ὑπῆρξε περίοδος “400 ἐτῶν  κατά τήν  ὁποία οἱ Ἕλληνες ἦταν τελείως ἀναλφάβητοι  μέχρι τήν εἰσαγωγή τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου πού γνωρίζουμε (δηλ. τόν 8ο αἰ. π.Χ.)”.

      Ἡ ἄποψη “περί Φοινικικῆς ἤ Σημιτικῆς ἤ Ἑβραϊκής” προέλευσης καί ἡλικίας τοῦ πρώτου ἀλφαβήτου, συνδέθηκε μέ δύο ἀνακαλυφθεῖσες ἀλφαβητικές ἐπιγραφές στίς ἀρχαῖες πόλεις τῆς Βύβλου (πλησίον τῆς Βηρυτοῦ) καί  Γκέζερ (δυτικά τῆς Ἱερουσαλήμ), οἱ ὁποῖες ἀνάγονται περί τό 950 π.Χ., δηλαδή εἶναι μεταγενέστερες τοῦ Ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου (χρονολογουμένου πρό τοῦ 11ου αἰ. π.Χ.) σύμφωνα μέ δημοσιεύσεις τῶν Καθηγητῶν F.M. Cross, C. Ruijgh, J, Naveh  κ.ἄ..

     Τελειώνοντας, θέλω νά προσθέσω ὅτι ἡ βαθειά καί πολύπλευρη οἰκονομική, πολιτική καί κοινωνική κρίση πού διέρχεται ἡ χώρα μας, εἶναι Κρίση Θεσμῶν καί Ἀξιῶν, ὀφειλόμενη στό σοβαρό ἔλλειμμα ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, πού παρατηρεῖται στήν Ἐκπαίδευση τῆς χώρας μας τίς τελευταῖες δεκαετίες. Σήμερα εἶναι περισσότερο παρά ποτέ ἀναγκαία ἡ Ἀναβάθμιση τῆς Κλασσικῆς ἤ Θύραθεν Παιδείας, κυρίαρχο στοιχεῖο τῆς ὁποίας εἶναι ἡ Γλῶσσα. Ἡ Γλῶσσα, κατά τόν Καζαντζάκη (καί ὄχι μόνο), εἶναι ἡ ἀληθινή πατρίδα ἑνός λαοῦ, ἐάν χαθεῖ ἡ γλῶσσα ἑνός λαοῦ, χάνεται καί ὁ λαός μαζί της! Ἡ Ἀναβάθμιση τῆς Κλασσικῆς Παιδείας εἶναι ὀφειλόμενη ὑποχρέωση τῆς Πολιτείας ἔναντι τῆς ἐνδόξου ἱστορίας μας, τῆς ὑψηλῆς διάκρισης ἀπό τήν UNESCO καί ἔναντι τῆς Νέας Γενιᾶς, τό ἐθνικό μας αὔριο. Αὐτό τό μήνυμα, φρονῶ, ὅτι πρέπει νά ἐκπέμψει ἡ σημερινή ἐκδήλωση. 

 

Ἀντώνιος Ν. Κουνάδης

Ὁμ. Καθηγητής ΕΜΠ-Ἀκαδημαϊκός

Πρώην Πρόεδρος Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν